http://www.tray-fa.com

Armut Yetistiriciligi Print E-mail

  
ARMUTUN KÜLTÜR TARİHİ
     Armut çok eskiden beri kültürü yapılan önemli bir meyve türüdür. Armudun da anavatanı anadoludur. Kültür armudu dünya üzerinde elmanın yetişebileceği hemen her yerde yetişebilirsede soğuğa daha az dayanıklı, sıcağa ve kurağa karşı daha az hassas olduğundan elmanın yetişmediği Akdeniz sıcak ikliminde de yetişebilmektedir.

ARMUDUN BİTKİSEL ÖZELLİKLERİ

Kök :
     Armutlarda kök genel olarak derinlere gider. Tohumdan yetiştirilen ağaçlarda kazık kök meydana gelir. Verimli topraklarda ve sulanan yerlerde kazık kök yerine yan ve saçak kök teşekkülü daha fazla olur.

Image Gövde :
    Armut ağacı daha çok dikine büyür. Doruk dalının yukarıya doğru uzaması ve yanlara doğru dallanmasıyla bir pramit şeklini alır. Bazı çeşitlerde ise elma gibi yayvan bir şekil aldığı da görülür.

Dallar :
     Armutlar da dallar odun ve meyve dalları olarak meydana gelir. Ayrıca obur dal gelişimi de vardır. Meyve dalcıklarından topuz, kargı ve dalcıklar elmanınkine benzerse de genç dalcıklar daha erken meyveye yatarlar. Keselere elmalardan daha çok rastlanır.

Tomurcuklar :
        Armutlarda yaprak, sürgün, çiçek tomurcuğu olmak üzere üç tip göz vardır. Bu tomurcukların özellikleri elmanınkine benzer.

Yapraklar :
      Armut yaprakları çeşide göre değişmekle beraber parlak koyu yeşil renkli hafif etli, kenarları çeşide göre dişli veya düzdür. Elma yaprağına göre daha uzunsaktır.

Çiçekler :
       Armutlarda çiçek durumu hüzmedir. Her hüzmede çeşide göre 5-8-15 çiçek bulunur. Çiçeklerin açılma sırası çeşitlere göre değişik olup çeşitlerin karekteristik özelliğini gösterir. Bu bakımdan meyve seyreltmesi için önem taşır. En çok görülen çiçek açılma sırası şu şekilde olmaktadır.

1- Hüzmede ilk olarak tepe çiçek açılmakta bundan sonra en alttaki çiçekten başlıyarak çiçeklenme yukarıya doğru devam etmektedir.
2- Hüzmede çiçeklenme aşağıdan yukarıya doğru tedrici bir şekilde olmakta ve en son olarak tepe çiçek açılmaktadır.
3- Hüzmede ilk olarak alttaki çiçekler açılmakta bunu tepe çiçek izlemekte ve daha sonra ortadaki çiçekler açılmak, tabunu tepe çiçek izlemekte ve daha sonra ortadaki çiçekler açılmaktadır. Çiçeklenme elmalardan daha önce olur ve çiçeklenme süreside elmalara göre daha kısadır.taç yaprakları 5 tane olup genellikle beyazdır. Bazı çeşitlerde pembelik ve hatta Azdavay armudun da olduğu gibi kırmızı renkte görülebilir.

Meyve :
          Armut meyvesi yalancı bir meyvedir. Meyve eti sulu ve yuvarlak hücrelerden meydana gelir. Bazı çeşitlerde taş hücreleri meydana geldiğinden ağızda kumlu bir his bırakırlar.

Armudun Döllenme Biyolojisi
 Image      Döllenme biyolojisi bakımından armutlar elmalara büyük bir benzerlik gösterirler. Diploit armut çeşitlerinde çiçek tozu çimlenme oranları çok yüksek, triploitlerde ise düşüktür.  Tetraploit çeşitler muntazam çiçek tozu verirler ve iyi çimlenirler. Armutlarda da kendine kısırlık bulunmaktadır.  Ancak meyve tutumu elmalara göre daha iyidir. Emniyetli ve bol ürün almak için dölleyici çeşitlerin bulundurulması gerekir.

       Armutlarda çekirdek meydana getirmeden meyve teşekkülü ( partonakarpi ) eğimi fazladır. Bu eğilim çeşitlere, yıllara ve bakım şartlarına göre değişir. Wilyams çeşidinde %77-88 oranında çekirdeksiz meyvelere rastlanır. Yerli çeşitlerimizden Ankara armudunda da bazı yıllar çekirdeksiz meyve teşekkülü görülmektedir. Armut bahçelerinde iyi bir meyve tutumu için elmalarda olduğu gibi iyi bir çeşit karışımı yapılmalıdır. Ayrıca tozlanma büyük ölçüde bal arıları ile olduğundan bahçede yeteri kadar arı bulundurulmasına önem verilmelidir.

ARMUDUN BESİN DEĞERİ

      Armut meyvesinin bileşimi çeşide, yetiştirildiği bölgenin iklim ve toprak özelliklerine, meyvelerin olgunluk durumuna göre değişmektedir. Meyvelerde ortalama %82-86 su bulunmaktadır. Kuru maddenin % 9-11 ini şekerler meydana getirir. Armut meyvesinde potasyum, kalsiyum, mağnezyum, kükürt ve demir bulunmakta olup insan beslenmesinde baz tesiri yapan bir etki gösterir.

        Armut meyvesi taze sofralık, konservelik ve kurutmalık olarak değerlendirilir.
      
ARMUDUN EKOLOJİK İSTEKLERİ

 İklim İsteği
       Armut bir ılıman iklim meyvesidir. Elmaya göre soğuklara daha az dayanıklıdır. Bu nedenle elmanın yetiştiği fazla yüksek yerlerde yetiştirilemez. Armut ağacı –25-30 C0 ye kadar dayanırsa da uzun süren şiddetli soğuklarda özellikle nemli topraklar da ağaçların sürğün uçları donar. Armut çiçekleri –2,2 C0 , ufak meyveleri ise –1,1 C0 de dondan zarar görür. Armutlar elmaya göre daha fazla ortalama sıcaklık ister. Bir çok çeşitlerde yüksek kaliteli meyveler yazları sıcak ve kurak olan yerlerde sağlanır.  Buna göre armutlar bol güneşli, sıcak ve havadar yerlerden hoşlanırlar. Hava nisbi nemi bakımından elma kadar istekli değildir. Hatta meyve olgunlaşma döneminde havanın kuru olması daha iyidir. Kış dinlenmesi bakımından çeşitler arasında farklılık bulunmakta olup genel olarak +7 C0 altında 1000-2300 saat soğuklamaya ihtiyaç gösterirler. Örneğin Kieffir çeşidinin soğuklama isteği az, Wilyams armudununki ise fazladır.

       Yerli çeşitlerden Azdavay armudunun kış dinlenme isteği diğerlerine göre daha azdır. Kışın yeteri kadar soğuklanmamış armutlarda çiçeklenme devresi uzun sürer ve çiçeklerin açılması da düzenli olmaz.

Toprak İsteği
       Armut toprak bakımından fazla seçici değildir. Bununla beraber toprağın derin, geçirgen, sıcak ve besin maddelerince zengin olması ağaçların gelişmelerine ve verimlerine olumlu etki yapar. Çok kuru; taşlı ve derinliği az topraklarda yetişen armutların meyveleri biçimsiz ve fazla kumlu olur.

ARMUDUN ÇOĞALTILMASI VE ANAÇLARI

     Armutlarda elmalar da olduğu gibi heterozigot bir yapıda oldukları için çekirdekleri ile üretmek mümkün değildir. Çelikler de köklenme çok güçtür. Bu nedenle kültür armutlarının üretilmesi aşı ile sağlanır. Armut yetiştiriciliğnde en çok kullanılan aşılar Durgun göz aşısı ve kalem aşılarıdır. Genel olarak fidanlıklarda durgun göz aşısı, çeşit değiştirmek için ise kalem aşıları kullanılır.

        Armutlar da, yetiştirilen toprağın cinsine, elde edilecek meyvenin kalitesine ağaçların büyüklüklerine göre değişik anaçlar kullanılır.

Toprak tiplerine göre kullanılacak anaçlar şunlardır.
    Armut çöğürü  : Derinn, geçirgen, orta tipi, topraklarda,
    Ahlat                  :  Derin ve kuru topraklarda,
    Ayva                  :  Az derin, orta derecede, nemli ve sıcak topraklarda,
    Alıç                      : Az derin, kuru, kumlu, taşlı topraklarda kullanılır.

ImageElde edilecek meyvenin kalitesine göre ise,
    Armut Çöğürü, Ahlat : Orta kalitede bol mahsül için
    Ayva ve zayıf büyüyen çeşitler için armut çöğürü :   Yüksek kaliteli meyve elde etmek için.

Ağaçlara verilecek şekil ve boylara göre
       Armut Çöğürü  : Yüksek boylu iri ağaçlar elde etmek için,
       Ayva, Ahlat         : Orta boylu ağaçlar elde etmek için,
       Ayva                   : Bodur ve şekilli ağaçlar elde etmek için,
       Alıç                     : Çok bodur ve saksıda yetiştirmek için kullanılır.

ARMUT BAHÇESİ TESİSİ

 Armut Bahçe Yerinin Dikime Hazırlanması

   Armut bahçesi kurarken dikimden önce toprağın tesviye edilmesi, meyilli alanlarda ise setleme yapılması gereklidir. Daha önce meyvelik olan yerler 3-4 yıl dinlendirildikten sonra bahçe tesisi yapılmalıdır. Dikimden önce bahçe yerinin toprağı bir defa derince, sonradan 1-2 defa yüzeysel olarak sürülmelidir. Taban suyunun yüksek olduğu yerlerde dikimden önce drenaj yapılmalıdır.

Dikim Şekilleri

 Image  Armut bahçeleri genel olarak kare, dikdörtgen, üçgen veya altıgen şekillerinden birisi ile tesis edilir. Uygulanacak dikim mesafeleri iklim şartlarına,  toprağın kuvvetine, kullanılacak anaca, çeşidin büyüme kuvvetine göre değişir. Nemli bölgelerde ayva anaç olarak kullanıldığında 3-4 mt, orta boydaki ağaçlar için 4-6 mt, armut çöğürü üzerindekiler için ise 8-12 mt aralık ve mesafe bırakılır.

Dikim Zamanı ve Fidan Dikimi
         Kışları yumuşak geçen yerlerde sonbaharda, kışları sert geçen yerlerde ise ilkbaharda dallara su yürümeden önce dikim yapılmalıdır.

      Armut bahçesi kurarken kullanılacak fidanlar 1-2 yaşlı, sağlam, yapılı ve istenilen çeşitten olmalıdır. Söküm sırasında zedelenen, ezilen, kopan kökler dikimden önce kesilerek kök budaması yapılmalıdır. Bu budamaya uygun olarak taçla kök arasındaki dengeyi sağlamak bakımından dallarda da kesim yapılmalıdır.

        Fidan dikiminde dikkat edilecek en önemli husus derin dikilmemesidir. Derin dikilen fidanlarda fidanların gelişmesi zayıf olur, sarılık görülür. Armut fidanları çoğu kez dikimi takip eden yıllarda zayıf geliştiklerinden bakım işlerine gereken önem gösterilmelidir.

                                                                                                                                                                    Devamı---------



 
< Prev   Next >

Ana Menu

Ana Sayfa
TARIM
ARASTIRMA
^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^
LINKLER
Ara - Bul
^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^

Tarim Bölümü

Counter

Free Counter