http://www.tray-fa.com

Domates Yetistiriciligi Print E-mail

  Domatesin ana vatanı Amerika olup Meksika kızılderilerinin tomati dedikleri Asteklerin zitomate veya zitotomate kelimelerinin modifikasyonudur. Besin maddesi olarak kullanılması avrupaya getirildikten sonra başlamıştır. Image Domates avrupaya 1550 yılında getirilmiş olup önce İtalyanlar sonra İngilizler, İspanyollar orta Avrupa ülkeleri yetiştirmeye başlamıştır. Türkiye de yetiştirilmesi ise 18.yüz yıldadır.  

BESİN DEĞERİ 

     Domatesin sağlık bakımından değeri çok yüksektir. Domates elma asiti, fosfor, kalsiyum, potasyum  ve birçok organik besleyici tuzlara ve vitaminlere sahiptir. Carotin, c vitamini bakımından zengindir. Domates ihtiyarlığın önüne geçer. Mide hastalıklarında kullanılabilir. Karaciğer ve böbrek hastalıklarına iyi gelir. Taş düşürmede, deri hastalıklarında, skorpit hastalığına faydalıdır. Soluk borusu katarında, göz hastalıklarında, baş ağrılarında domates yemelidir. Domatesi çiğ olarak yemek daha faydalıdır.

İKLİM İSTEKLERİ

     Domates sıcak iklim bitkisidir. Bol ürün vermesi için nispeten uzun bir yetişme mevsimi ister. Donlara dayanıklılığı yoktur. Donsuz gün adedi 3,5 aydan az olmamalıdır. Yüksek nem ve yüksek ısı yaprak hastalıklarının meydana çıkmasına neden olur. Sıcak kuru rüzgarlar çiçekleri dökerler. Sulanmak kaydıyla kurak ve yarı kurak bölgelerde de bol mahsul verir.

TOPRAK İSTEKLERİ

     Domates kumlu topraklardan ağır killi topraklara kadar her tip toprakta yetişebilir. Kuzey Anadolu bölgesinde erkencilik için kumlu veya kumlu- tınlı toprakta yetiştirilmelidir. Bu gibi toprakları büyüme mevsimi kısa olan yerlerde de tercih etmelidir. Büyüme mevsimi uzun olan yerlerde konservecilik için fazla mahsul alınmak istendiğinde tınlı, killi-tınlı ve milli topraklar hafif topraklara tercih edilmelidir. Toprak altı suyu yüksek olan yerlerde dranaj yapılmalıdır. Toprakta Ph 5 ve daha aşağı olan yerlerde kireçleme yapılabilir. Toprak asidi 5 ile 5,5 0lan yerlerde kireçlenme yapıldığında mahsul artışı sağlanmıştır.


DOMATES ÇEŞİTLERİ

  Image    Yerli ve yabancı domates çeşitleri bitki boyuna göre yer veya bodur domates çeşitleri, sırık domates çeşitleri olmak üzere ikiye ayrılır.  Yer domates çeşitlerinin boyları kısa, dalları kalın, meyve şekilleri bozuk ve dilimlidir.  Hastalıklara karşı dayanımları ve verimleri azdır. Günümüzde yetiştiriciliği az yapılmaktadır. Sırık domates çeşitleri yetiştirildiği bölgenin iklim ve toprak yapısına uygun olarak sofralık, salçalık, konservelik olarak yetiştirilir. Verimleri yüksek, hastalıklara dayanımları fazladır. Meyveleri büyük yuvarlak, kabukları düzgün, renkleri parlak, dilimsiz, etleri lezzetli, çekirdek miktarları azdır. Şeker miktarları % 5-7 arasındadır.    

Domates çeşitlerini;

 A)  Kullanılmalarına göre:
1-Sofralık
Image2-Sanayilik olmak üzere iki gruba,

 B)   Morfolojik durumlarına göre:
1-Bodur-yer
2-Sırık çeşitleri olmak üzere iki gruba,
 

C) Yetiştirme alanlarına  göre:   
1-Açıkta
2-Turfanda yani cam ve plastik seralarda yetiştirilmeye uygun olmak üzere iki gruba,


ImageD)   Olgunluk ve toplama zamanlarına göre de:
1- Erkenci
2- Orta
3- Geççi çeşitler olmak üzere üç grupta toplamak mümkündür.
 İhracata elverişli domates çeşitlerinin de kendilerine has özellikleri bulunmaktadır.


EKİM VE BAKIMI

Tarlaya dikim elle veya makineli olarak yapılabilir. Domates fidelerinin tarlaya dikiminde dikkat edilecek hususlar;
* Fidelerin yerlerine dikimi, donlar geçtikten sonra yapılmalı,
*Toprağın tavlı olmasına dikkat edilmeli, 
* Domates yetiştiriciliğinde sıra arası ve sıra üzeri bırakılacak aralıklar çeşidin sırık veya yer çeşidi oluşuna, büyüme ve yayılma kuvvetine, toprak şartlarına ve yapılacak bakım işlerinin elle veya makineli olarak yapılmasına göre değişir. Ülkemiz şartlarında sıra araları yer domateslerinde 80-125 cm, sırık çeşitlerinde 75 cm, sıra üzeri mesafeler ise yer çeşitlerinde 60 cm, sırık  çeşitlerinde ise 50 cm olarak bırakılmalıdır. Yetiştiriciler fideleri doğu-batı yönünde hazırlanan masuraların güney kısımlarına, kuzey-güney yönünde hazırlanan masuraların doğu taraflarına ve masuraların boyun noktalarına dikmelidir.  
* Dikim sabahın erken saatlerinde veya akşam serinliğinde yapılmalıdır. Sıcak saatlerde dikim yapmamalıdır.
*Dikimde fidelerin ilk yapraklarının toprak üstünde kalmasına dikkat edilir ve kök boğazı 1-1,5 cm toprakla örtülür  ve toprakla bastırılmalıdır. Hemen can suyu verilmelidir.


 Image    Domatesler tohumla yetiştirilir. Sıcak yastıklarda veya seralarda domates fideleri elde edilir. Sonra bu fideler şaşırtılır daha sonra bahçedeki yerlerine dikilir. Domates tohumlarının çabuk çimlenmelerini sağlamak için ekimden 24 saat önce su içinde bekletilmelidir. Daha sonra iklim durumuna göre ocak- mart aylarında hazırlanan sıcak yastıklara serpme suretiyle bir mt2 5 gr. Hesabı ile tohum atılır. Ekimde yastıkların sıcaklığı 24 C olmalıdır. Tohum ekildikten sonra üzerine 1Cm kadar çürüntü ve ince topraktan oluşan harç atılır. Tahta tokmakla bastırılır ve süzgeçle sulanır. Daha sonra yastığın üzeri kapatılır ve hasırla üzeri örtülür. Domates tohumları ortalama 10 gün sonra çimlenmeye başlar. Bakım işlemi olarak iyi havalarda fideler havalandırılır. Gerektiği kadar su verilir, otları alınır.


  Fideler 2 yapraklı olunca diğer bir yastığa 4-5 cm ara ile şaşırtılır. İklim müsait olan büyük işletmelerde fideler 10 cm ara ile doğrudan tohum tavalarına şaşırtılır. Fideler burada 3-4 hafta kaldıktan sonra toprakları ile çıkartılarak ya sıra usulü veya 80 cm ara ile hazırlanan tek masuraların kenarlarına 60 cm aralıklarla dikilir. Sonra her fide sulanır. 1 dönüme ortalama 2700 fide dikilir. Suyu bol olan yerlerde domatesler masuralar yerine 2,10 mt genişlik ve 3-5 uzunluğundaki tavalara sıra araları 70 cm. sıra üzeri 60 cm ara ile dikilir ve salma sureti ile sulanır. Verilecek sıra arası ve sıra üzeri mesafeler domates çeşidine, toprak ve sulama durumuna göre değişebilir. 
 Image

  Dikimden 12-18 gün sonra birinci çapa yapılır.  Bu çapadan sonra domateslerin su isteği meyve bağlayıncaya kadar çapalamak suretiyle sağlanmalıdır. Erken mahsul almak için ilk mahsulün hasatına kadar ihtiyaç görülmedikçe su verilmemelidir. Meyve bağladıktan sonra tekrar sulamaya başlamalı ve çapa yapılmalıdır. Hereklere alınacak domateslerin yanına birer sırık dikilir. Sırıkların uzunluğu 1,5-2 mt genişliği 3-3,5 cm. olmalı ve toprağa 30 cm kadar sokulmalıdır. Sırık domateslerin sürekli uzamalarının önüne geçmek için budama yapılmalıdır. Domateslere çeşitli budama yöntemleri uygulanır. Pratik olanı tek gövdeli budamadır. Bu budamada gövde üzerindeki yapraklara dokunulmaz yan dallardan çıkan bütün ikinci sürgünler daha körpe iken serpentle kesilir. Ağustos- eylül başlangıcında domateslerde tepe alma yapılır. Bu suretle domates üzerinde bulunan çiçeklerde meyve bağlar.



 
Next >

Ana Menu

Ana Sayfa
TARIM
ARASTIRMA
^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^
LINKLER
Ara - Bul
^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^

Tarim Bölümü

Counter

Free Counter